İyi Yönetişim (Good Governance), karar verme süreçlerinde tek yönlü ve hiyerarşik geleneksel yöntemlerin ve idare tarzlarının aksine diyaloga dayalı, tüm paydaşların ve örgüt içindeki öznelerin güçlü iletişim ve etkin bilgi paylaşımı ile örgüte katkı sağladığı, güvene, örgüt içi şeffaflığa dayalı yeni model bir yönetim anlayışıdır. Geleneksel örgütlerin ve kurumsal yapıların çağımıza uygun bir şekilde adaptasyonu ve kurumsal sürdürülebilirliğin daha güçlü bir şekilde sağlanması amacıyla Birleşmiş Milletlerin Sürdürülebilir Kalkınmanın 17 amacına ulaşmada Temel İlke ve Prensipler arasında yer alan İyi Yönetişim (Good Governance) kavramı her geçen gün önemini gittikçe arttırmaktadır. Yönetişim, yönetim kavramının aksine, alınan son kararın ne olduğundan ziyade, karar verme sürecinin nasıl yürütüldüğü ve bu kararların nasıl uygulandığıyla ilgilenir. Yani, doğru karar nedir sorusuna değil, bu kararların alınması ve uygulanması için mümkün olan en iyi süreç nasıl olur sorusuna cevap arar.

Görevi insanları ve diğer üretim faktörlerini etkin kılmak olan her lider ve yöneticinin, birlikte yola çıktığı takım arkadaşlarıyla yönetişimde olması zorunludur. Yönetişim sürecini oluşturan ve yönetişimin fonksiyonları olarak ifade edilebilecek kavramlar ise; iletişim ve etkin bilgi paylaşımı, empati, duygusal zekâ, beyin fırtınasına dayalı müşterek karar verme, proaktif düşünce, sinerji, güçlendirme, şeffaflık ve çok yönlü güvendir.

İyi yönetişimin gerektirdiği temel öğeler ise de; tutarlılık (öngörülebilirlik), sorumluluk, hesap verebilirlik, adillik, saydamlık, katılımcılık (yerindenlik), etkinlik ve hukuka bağlılıktır. İyi yönetişim toplumsal yaşamda dört düzeyde gerçekleşebilir: 1) Kamu düzeyinde 2) Özel sektör düzeyinde 3) STK’lar düzeyinde 4) Bireysel düzeyde.

Kamu yönetimi düzeyinde iyi yönetişim, devlet organlarının ve kamu hizmeti veren kuruluşların katılımcılığı özendirmesi ile başlar, yaklaşımlarının tutarlılık, şeffaflık ve hesap verebilirliğinden geçer ve kararlarla uygulamaların adil ve etkin olmasıyla sonuçlanır. Bugün, toplum olarak yaşadığımız hemen tüm sorunların, yolsuzlukların, verimsizliklerin, savurganlıkların panzehiri iyi yönetişim ilkelerini yalnızca sözde değil, özde de benimsemek ve yaşama geçirmektir. STK’lar böyle bir süreçte çok önemli bir rol üstlenebilirler. Devlet, her biri alanında uzmanlaşmış STK’larla işbirliği yaparak hem ulusal sorunlarımızı aşmamıza yardımcı olacak, hem de katılımcı demokrasiyi geliştirerek kendisine duyulan güveni arttıracaktır.

İkinci olarak, özel sektör düzeyinde iyi yönetişim, iç içe geçmiş iki kanaldan gerçekleşebilir. Bir yandan şirketlerin kendileri kurumsal yönetişimi uygularlar ve bu doğrultuda kendi yönetim yapılarında şeffaflığı, hesap verebilirliği, katılımcı yönetim tarzını, etkinliği ve verimliliği yaşama geçirirler. Diğer yandan da toplumsal projelere kaynak ayırarak, yönetici ve çalışanlarının zamanlarının belirli bir bölümünü, bu projeler yoluyla STK’ların etkinliklerine ayırmaya teşvik ederler.

Üçüncü olarak, STK’ların kendi içlerinde iyi yönetişimi esas almaları, “Toplam Kalite Yönetimi” ilkelerinin uygulanması, bu çerçevede etkin yönetimin yaşama geçirilmesi, yöneticilerin seçiminde belirli çevrelerin ya da hatır gönül ilişkilerinin rol oynamasındansa işinin ehlini seçme anlayışının egemen olması, genel anlamda toplumda iyi yönetişim ilkelerinin yerleşmesinde çok önemli bir rol oynayacaktır.

Dördüncü olarak, iyi yönetişim ilkelerinin yaşama geçmesinde bireyler önemli bir sorumluluk taşımaktalar. Kişisel düzeyde, her insan bir yandan tüketici, bir yandan yurttaş, bir yandan da bir bireydir. Bu sorumlulukları yerine getirirken tutarlılık, adillik, saydamlık, hesap verebilirlik, katılımcılık ve etkinlik gibi iyi yönetişim ilkelerine sahip çıkarak, STK’lar da dahil olmak üzere her kurumun gelişmesine ve toplumsal refahımızın artmasına katkıda bulunacaktır. Çünkü, bu şekilde kısıtlı kaynakların çok daha etkin kullanılmasını sağlayacaktır. Dolayısıyla herkes, birer yurttaş olarak devletten, birer müşteri olarak şirketlerden ve birer birey olarak da STK’lardan iyi yönetişimi talep etmeli ve de bu ilkelerle yaşayarak çevrelerine umut veren birer örnek olmaya çalışmalıdır.

Uluslararası ticaret, genellikle farklı kurumsal kimliğe sahip kuruluşların etkileşimine dayanır. Bu etkileşim içerisinde kurumlar kendi ülkelerinin yasal düzenlemeleri, hükümleri ile birlikte ticari partnerlerinin bölgesel mevzuatlarına ve küresel regülasyonlara da bağlı kalmak zorundadır. Yönetişim kurum kültürünün gelişmesine pozitif bir katkı sağlamakta ve kurumların ticari itibarını artırmaktadır. Etik değerlere, hukuka bağlı, şeffaf, hesap verebilir ve etkin bilgi paylaşımına dayalı örgütsel yapılar partnerleri için ticari belirsizlikleri ortadan kaldırmakta, ticari risklerin en aza indirgendiği işbirliklerine olanak tanımaktadır. Maliyetler ve fiyatlamadaki şeffaflık, mali saydamlık ve adil ticaret kavramları ile yönetişim anlayışını kurumsallaştıran ihracatçılar, kurumlarının geleceğini daha güçlü inşa ederken; ticaretin ve iş yapış modellerinin sistemli bir hal almasına öncü olmaktadır. Kısa süreli kazanımlardansa sürdürülebilir kalkınmanın, ticaretin ve üretimin sürekliliğinin sağlanması, sektörel ve ülke genelindeki yatırımların artması ancak yönetişim değerlerine uygun ihracatçılarla mümkündür. Dünya ekonomisinin günden güne kırılgan ve riskten kaçınan bir yapıya bürünmesi, kurumsal kaliteye ve sistemlere sahip örgütlerin, yeni model anlayışlara önem veren kurumların ayakta kalacağı ve dünya ticaretinde daha fazla söz sahibi olacağı yeni bir döneme işaret etmektedir.

Sonuç olarak; yönetişim bütünüyle ulaşılması kolay bir ideal olmamakla birlikte, kurumsal sürdürülebilirliği ve kalkınmayı, insani gelişmeyi, adil, kapsayıcı ve müreffeh bir geleceğin tesisini sağlamak için ve bu amacı gerçeğe dönüştürmek kaydıyla tüm örgütsel yapıların günümüzde dikkate alması gereken bir kavramdır. Ege İhracatçı Birlikleri, kurum içi yönetişim anlayışını gerçekleştirmeyi taahhüt etmekte ve üyeleri nezdinde de bu yaklaşımın farkındalığının kazanılması konusunda bir model olmayı hedeflemektedir.

 

Kaynak:https://www.unescap.org/sites/default/files/good-governance.pdf